Tracking difference: hoe goed volgt jouw ETF de index?

Je kiest een ETF met lage kosten. Toch blijft de ene tracker verder achter bij zijn index dan de andere. En soms gebeurt het omgekeerde: een fonds met kosten haalt juist een hoger rendement dan de index die het volgt. Hoe kan dat?

Tracking difference laat zien hoeveel het rendement van een ETF afwijkt van zijn index. Wij rekenden dit na voor vier ETF’s, met dezelfde einddatum en valuta. De opvallendste uitkomst: alle vier kwamen in de onderzochte twaalf maanden iets boven hun netto-index uit. Dat maakt beleggen niet gratis. Het laat vooral zien waarom je moet weten waarmee je vergelijkt.

Wat is tracking difference?

In dit artikel rekenen we altijd:

Tracking difference = totaalrendement ETF − totaalrendement index.

Een positieve uitkomst betekent dat de ETF méér opleverde dan zijn benchmark. Een negatieve uitkomst betekent dat de ETF achterbleef. Sommige websites draaien de aftreksom om; controleer daarom eerst de definitie voordat je cijfers naast elkaar zet.

Dit fictieve verschil van −0,20 procentpunt is −20 basispunten. Bij een eenmalige begininleg van €10.000 komt het over dit ene jaar overeen met €20 minder eindvermogen, zonder bijstortingen. Het is geen apart bedrag dat je broker afschrijft.

Ons onderzoek: vier ETF’s, twee vergelijkbare groepen

We kozen twee fysieke, accumulerende ETF’s op de FTSE All-World en twee op de S&P 500. Binnen iedere groep gebruiken de fondsen dezelfde benchmarkcode. De wereldfondsen en Amerikaanse fondsen vormen afzonderlijke vergelijkingen: hun markten en belastingaannames zijn niet uitwisselbaar.

De hoofdvergelijking loopt van 1 oktober 2025 tot en met 30 september 2026. We gebruiken de gepubliceerde éénjaarsrendementen op intrinsieke waarde (NAV), in USD, met herbelegde inkomsten. Geen beurskoersen in euro’s en geen onvolledig kalenderjaar 2026. De broncontrole is uitgevoerd op 26 oktober 2026.

Wat valt op? Bij de wereldfondsen bedraagt de berekende afwijking +0,05 procentpunt voor VWCE en +0,01 voor FWRA. Bij de S&P 500-fondsen is dat +0,12 voor VUAA en +0,13 voor CSPX. Dit zijn verschillen met de eigen netto-index, geen voorspellingen en geen ranglijst van de beste ETF’s.

De gepubliceerde rendementen zijn afgerond op twee decimalen. Vooral het verschil van 0,01 procentpunt tussen de twee S&P 500-fondsen is te klein om hier een sterke voorkeur op te baseren. Zonder ongeronde data weten we het exacte verschil niet.

Waarom een ETF met kosten tóch boven de index kan uitkomen

De term ‘de index’ verbergt een belangrijke keuze. Een index kan op drie manieren worden weergegeven:

Dit onderscheid volgt uit de methodiek van S&P Dow Jones Indices. Een netto-index gebruikt vaste fiscale aannames. Die hoeven niet precies overeen te komen met de belasting die een fonds werkelijk draagt.

De VUAA-factsheet noemt bijvoorbeeld expliciet 30% bronbelasting op dividend in de gebruikte S&P 500 Net Total Return Index. Als een fonds in de praktijk minder dividendbelasting draagt dan de index veronderstelt, kan dat verschil een deel van de fondskosten compenseren. Dit is een mogelijke verklaring; onze vergelijking splitst de waargenomen afwijking niet uit naar afzonderlijke oorzaken.

Daarnaast spelen onder meer portefeuilletransacties, tijdelijk aangehouden cash, afwijkende aandelenwegingen en eventuele inkomsten uit effecten uitlenen mee. De uitleg van Vanguard over indextracking beschrijft hoe kosten, replicatie en belasting de uitkomst beïnvloeden.

Een positieve tracking difference bewijst dus niet dat het fonds geen kosten heeft of dividendlekkage volledig voorkomt. Een vergelijking met een bruto-index zou een andere uitkomst kunnen geven.

Eén goed jaar vertelt niet het hele verhaal

Voor de twee wereldfondsen konden we drie aansluitende twaalfmaandsperioden vergelijken. FWRA startte in juni 2023; de eerste volledige oktober–septemberperiode begint daarom in oktober 2023. Dit zijn geen kalenderjaarcijfers.

In de eerste twee perioden had FWRA een hogere afwijking boven, of kleinere achterstand op, dezelfde index dan VWCE. In de laatste periode lag VWCE iets hoger. Een winnaar aanwijzen op basis van alleen het meest recente jaar zou dit patroon verbergen.

Ook het gemiddelde van drie jaarlijkse afwijkingen is niet hetzelfde als het verschil in samengesteld rendement. Wil je het eindvermogen vergelijken, vermenigvuldig dan per fonds de drie groeifactoren. Een verschil tussen jaarlijkse percentages simpelweg optellen is daarvoor onvoldoende.

Onze conclusie uit deze kleine steekproef is beperkt: de afwijking kan van jaar tot jaar veranderen en is niet simpelweg het negatieve van de TER. We hebben geen bewijs dat één van deze ETF’s in de toekomst structureel beter zal volgen.

Tracking difference, tracking error en TER: drie verschillende vragen

Een fonds kan iedere maand een klein beetje achterblijven en toch een lage tracking error hebben: het volgt dan voorspelbaar, maar met een terugkerende achterstand. Een ander fonds kan gemiddeld dicht bij de index uitkomen, terwijl de afwijkingen onderweg groter zijn.

We berekenen hier geen tracking error. Vier éénjaarsrendementen of drie jaarafwijkingen leveren geen volwaardige analyse van dagelijkse of maandelijkse tracking error op.

Voorkom dat je kosten dubbel telt

Stel dat een ETF over een jaar 0,15 procentpunt achterblijft bij zijn benchmark. De TER is 0,20%. Dan kun je niet concluderen dat de totale achterstand 0,35% is. De fondskosten zijn al verwerkt in het gebruikte NAV-rendement.

Hetzelfde geldt voor dividendbelasting binnen het fonds: die beïnvloedt de fondswaarde al. Je kunt een schatting van dividendlekkage dus niet zonder meer nogmaals van het fondsresultaat aftrekken.

Kosten die jij buiten het fonds maakt, vragen wél een afzonderlijke beoordeling. Denk aan brokercommissie, servicekosten, valutawisseling en de bied-laatspread. Onze NAV-vergelijking omvat die niet. Ook je eigen belastingpositie en het moment waarop je koopt of verkoopt vallen erbuiten.

Wat betekent dit voor jouw ETF-keuze?

Gebruik tracking difference als extra controle nadat je hebt bepaald welke markt je wilt volgen.

1. Vergelijk dezelfde indexvariant. Alleen ‘wereldwijd’ op het etiket is onvoldoende. Lees ook wat ETF-overlap betekent.
2. Zoek dezelfde periode en valuta. Meng geen USD-factsheet met een eurokoersgrafiek.
3. Gebruik totaalrendement op NAV-basis. Een uitkerende ETF vereist een berekening met herbelegde uitkeringen.
4. Bekijk meerdere perioden. Noteer ook wijzigingen in kosten, index of beleggingsmethode.
5. Weeg de uitkomst samen met handelskosten en beschikbaarheid. Een klein historisch voordeel kan verdwijnen door een ongunstige spread of extra orderkosten.

Voor de bredere selectie verwijzen we naar onze vergelijking van wereld-ETF’s voor de lange termijn. Voor Amerikaanse aandelen lees je de uitleg over de S&P 500.

Nieuwe fondsen met nauwelijks historie laten we buiten dit onderzoek. Een lage OCF is dan een bekend kenmerk; toekomstige tracking difference is nog onbekend. Dat onderscheid is ook relevant bij VALL versus VWCE.

Veelgestelde vragen

Is een lagere tracking difference altijd beter?

Niet zonder de definitie te kennen. Met onze formule, fonds minus index, betekent een hogere uitkomst méér rendement ten opzichte van die index. Wie index minus fonds gebruikt, draait het teken om. Vergelijk bovendien alleen overeenkomstige benchmarks en perioden.

Waarom gebruiken jullie USD terwijl ik de ETF in euro’s koop?

De gebruikte aandelenklassen rapporteren in USD. Daarmee zijn fonds en benchmark binnen onze berekening vergelijkbaar. Je persoonlijke rendement in euro’s kan anders zijn. Een eurobeursnotering maakt een fonds niet automatisch valuta-afgedekt.

Is CSPX hetzelfde als SXR8?

Voor de hier onderzochte aandelenklasse wel: de officiële iShares-productpagina vermeldt beide tickers bij ISIN IE00B5BMR087, op verschillende beurzen. De handelsprijs en spread kunnen per notering verschillen. Zoek daarom altijd op ISIN.

Kan ik de getoonde afwijking twintig jaar doortrekken?

Nee. Het is een historische waarneming. Belastingregels, fondskosten, replicatie en marktcondities kunnen veranderen. Een projectie met een constante afwijking is hooguit een scenario.

Bronnen, gegevens en methode

Dit is een eigen berekening op basis van gepubliceerde fondsgegevens, geen onafhankelijke audit van de fondsadministratie. De selectie bevat vier gangbare aandelenklassen en is niet marktdekkend. Ze zijn vooraf gegroepeerd op benchmark; de tabel is niet op rendement gerangschikt.

Peildatum hoofdvergelijking: 30 september 2026. Broncontrole: 26 oktober 2026. Alle vier aandelenklassen zijn accumulerend en niet valuta-afgedekt. TER/OCF betreft het tarief in de geraadpleegde factsheet en hoeft niet gedurende de hele historische periode gelijk te zijn geweest.

• Vanguard FTSE All-World (VWCE) — factsheet september 2026. ISIN IE00BK5BQT80; rendementstabel op pagina 2.
• Invesco FTSE All-World (FWRA) — factsheet september 2026. ISIN IE000716YHJ7; rendementstabel op pagina 1.
• Vanguard S&P 500 (VUAA) — factsheet september 2026. ISIN IE00BFMXXD54; rendementstabel op pagina 2.
• iShares Core S&P 500 (CSPX) — factsheet september 2026. ISIN IE00B5BMR087; rendementstabel op pagina 2.

De bronpercentages zijn overgenomen op hun gepubliceerde precisie. We trekken indexrendement af van fondsresultaat en ronden de uitkomst op twee decimalen in procentpunten. De fondsresultaten bevatten al de in de NAV verwerkte kosten; we trekken TER niet nogmaals af. De benchmarkcodes zijn TAWNT01U voor beide wereldfondsen en SPTR500N voor beide S&P 500-fondsen. Die laatste code is voor CSPX tevens gecontroleerd op de officiële productpagina.

Download de gebruikte cijfers en bronlinks als CSV. De factsheetlinks kunnen later naar een nieuwere maandversie verwijzen; de download legt onze gebruikte cijfers, perioden en controledatum vast.

Beleggen brengt risico’s met zich mee. Historische resultaten bieden geen garantie. Dit artikel bevat algemene informatie en geen persoonlijk beleggingsadvies.