P/E-ratio: koers-winstverhouding berekenen en beoordelen

Een aandeel van €60 is niet automatisch duurder dan een aandeel van €10. Je wilt weten hoeveel winst je voor die prijs koopt. Daarvoor gebruik je de P/E-ratio, in het Nederlands de koers-winstverhouding of K/W.

De berekening is eenvoudig: aandelenkoers gedeeld door de jaarlijkse winst per aandeel. Bij een koers van €60 en €3 winst per aandeel is de P/E 20. Je betaalt twintig keer die jaarwinst.

Maar een lage uitkomst maakt een aandeel nog geen koopje. Hieronder zie je hoe je de ratio berekent en waarom groei, eenmalige winst en de prijs bij verkoop je conclusie kunnen veranderen.

Wat betekent de P/E-ratio?

P/E staat voor Price-to-Earnings: prijs ten opzichte van winst. De ratio heeft geen euroteken en is geen percentage. Een P/E van 20 wordt ook geschreven als 20×.

De maatstaf vergelijkt de beursprijs met het vermogen van een bedrijf om winst te maken. De SEC legt de basisdefinitie uit op Investor.gov.

Een P/E van 20 betekent niet dat je na twintig jaar je geld terugkrijgt. Winst kan veranderen en wordt niet volledig aan jou uitgekeerd. Het bedrijf kan geld herinvesteren, dividend betalen of aandelen inkopen. Bovendien verandert de koers waartegen je later verkoopt.

Koers-winstverhouding berekenen

P/E = aandelenkoers / winst per aandeel.

De winst per aandeel heet in het Engels earnings per share, afgekort EPS. Gebruik winst over een jaar, niet zomaar de winst van één kwartaal.

Je kunt ook de totale beurswaarde delen door de bijbehorende jaarwinst voor gewone aandeelhouders. In een eenvoudig voorbeeld met 10 miljoen aandelen, €600 miljoen beurswaarde en €30 miljoen jaarwinst is de uitkomst eveneens 20. Bij veranderende aantallen aandelen kan deze aanpak afwijken van koers gedeeld door gerapporteerde EPS: EPS gebruikt een gewogen gemiddeld aantal aandelen.

Welke winst per aandeel gebruik je?

Controleer in het jaarverslag minstens deze verschillen:

• Basic EPS: gebaseerd op het gewogen gemiddelde aantal gewone aandelen.
• Diluted EPS: houdt ook rekening met effecten die de winst per aandeel kunnen verwateren, zoals bepaalde opties en converteerbare leningen.
• Reported versus adjusted EPS: gerapporteerde winst volgens de verslaggevingsregels tegenover een aangepaste winstmaatstaf van het bedrijf.

De IFRS Foundation beschrijft basic en diluted EPS in IAS 33. Gebruik voor vergelijkingen dezelfde basis en controleer de toelichting bij de cijfers.

Een adjusted EPS kan nuttig zijn om een bijzondere post te begrijpen. Kijk wel wat er is weggelaten: een kostenpost die ieder jaar terugkomt, wordt niet vanzelf eenmalig omdat hij buiten de aangepaste winst staat. De SEC bespreekt waarom aangepaste winstmaatstaven misleidend kunnen zijn.

Trailing P/E en forward P/E

Trailing P/E gebruikt de gerealiseerde winst van de laatste twaalf maanden. Je ziet hiervoor vaak de afkorting TTM. Forward P/E gebruikt verwachte winst, bijvoorbeeld voor het volgende boekjaar. Controleer welke periode een databron bedoelt.

Bij dezelfde fictieve koers van €60 krijg je verschillende uitkomsten:

Het aandeel wordt niet goedkoper doordat je overschakelt naar een gunstige voorspelling. Je rekent met meer verwachte winst. Als die verwachting tegenvalt, vervalt een deel van het argument achter de lage forward P/E.

OpenStax behandelt het verschil tussen historische en verwachte winst bij aandelenwaardering. Vergelijk een trailing P/E van het ene bedrijf dus niet zonder uitleg met een forward P/E van het andere.

Wat is een goede koers-winstverhouding?

Er is geen vaste grens waaronder ieder aandeel goedkoop is. Vergelijk met vergelijkbare bedrijven, de eigen historie en de houdbaarheid van de winst. Dat is ook de insteek van de waarderingsuitleg van CFA Institute.

Een verschil in P/E verdient onderzoek, geen automatisch koopadvies:

Een softwarebedrijf, bank en staalproducent verschillen sterk in kapitaalbehoefte en winstpatroon. Zelfs binnen één sector kunnen ondernemingen uiteenlopen. Ook verandert de rendementseis van beleggers; lees daarvoor onze uitleg over de disconteringsvoet.

Wanneer lijkt een aandeel alleen maar goedkoop?

Eenmalige winst

Stel dat een bedrijf €3 per aandeel verdient met zijn gewone activiteiten en daarnaast een eenmalige boekwinst van €3 per aandeel boekt op de verkoop van een bedrijfsonderdeel. De gerapporteerde jaarwinst is €6.

Bij een koers van €60 lijkt de P/E dan 10. Zonder die fictieve eenmalige post is hij 20. De koers is niet veranderd; alleen de winst die je in de berekening stopt.

Normaliseren betekent hier dat je onderzoekt wat een representatief winstniveau is. Het is geen vrijbrief om alle ongunstige kosten weg te strepen. Controleer ook de belastingeffecten en of de verkochte activiteit toekomstige winst meenam.

Cyclische winst

Bij cyclische bedrijven kan de winst hoog zijn wanneer de vraag en verkoopprijzen uitzonderlijk gunstig zijn. Juist dan lijkt de P/E laag. Een aandeel van €60 met €10 piekwinst heeft een P/E van 6; bij €3 winst in een normaler jaar is dat 20.

Kijk daarom naar een hele cyclus en veranderingen in de omvang van het bedrijf. Een simpel historisch gemiddelde kan misleiden als de onderneming sterk is gegroeid of gekrompen. Aswath Damodaran van NYU Stern licht winstnormalisatie toe.

Schuld en kasstroom

Schuld staat niet rechtstreeks in de P/E. Rentelasten beïnvloeden de nettowinst wel, maar de ratio vertelt je niet wanneer leningen moeten worden afgelost of tegen welke rente herfinanciering nodig is.

Controleer daarnaast hoeveel geld werkelijk overblijft na noodzakelijke investeringen. Boekhoudkundige winst en vrije kasstroom kunnen sterk verschillen. EV/EBITDA kan een aanvullende vergelijking bieden bij verschillende financieringsstructuren, maar ook EBITDA is geen vrije kasstroom.

Winstgroei garandeert geen koerswinst

Je koopt een fictief aandeel voor €60. De winst per aandeel is €3, dus de start-P/E is 20. Vervolgens groeit die winst vijf jaar lang met 10% per jaar. Na vijf jaar is de EPS ongeveer €4,83.

De koers die je dan krijgt, hangt ook af van hoeveel keer de winst beleggers willen betalen:

De scenario’s volgen uit eindkoers = toekomstige EPS × eind-P/E. De berekening gebruikt de onafgeronde EPS van €3 × 1,10⁵. Dividend, kosten en belastingen ontbreken; het zijn koersresultaten over vijf jaar, geen jaarlijkse rendementen of voorspellingen.

Zelfs met forse winstgroei kun je dus koersverlies hebben wanneer de P/E voldoende daalt. Dat heet een daling van de waarderingsmultiple. Bij groeiaandelen is deze afweging extra relevant wanneer de aankoopprijs al veel groei veronderstelt.

Een praktische controle vóór je koopt

1. Noteer de koersdatum, winstperiode en EPS-definitie.
2. Controleer gerapporteerde én aangepaste winst en mogelijke verwatering.
3. Zoek eenmalige posten en bepaal of de winst op een cycluspiek ligt.
4. Vergelijk met bedrijven met een vergelijkbaar verdienmodel en risico.
5. Controleer schuld, investeringen en de aansluiting tussen winst en kasstroom.
6. Reken ook met lagere groei en een lagere P/E bij verkoop.

Gebruik de ratio vervolgens naast een bredere analyse van waardebeleggen en een schatting van de intrinsieke waarde. Schrijf op waarom het verschil met vergelijkbare bedrijven volgens jou wel of niet terecht is.

Veelgestelde vragen

Wat betekent een negatieve P/E-ratio?

Bij negatieve EPS kun je rekenkundig een negatieve verhouding krijgen. Die werkt niet als gewone goedkoop-duurmaatstaf: een P/E van −5 is niet aantrekkelijker dan −20. Databronnen tonen daarom vaak N/A of N/M. Onderzoek verliezen, financiering en de weg naar houdbare winst. Bij nul EPS is de deling niet gedefinieerd.

Is een P/E van 10 beter dan 20?

Alleen als de winst en andere omstandigheden voldoende vergelijkbaar zijn, betaal je bij 10 minder voor dezelfde hoeveelheid winst. In de praktijk kunnen groei, schuld en winstkwaliteit verschillen. Het getal alleen bepaalt niet welke belegging beter is.

Is earnings yield hetzelfde als dividendrendement?

Nee. Earnings yield = EPS / koers, de omgekeerde P/E. Bij een positieve P/E van 20 is dit 5%. Het is een verhouding van boekhoudkundige winst tot prijs, geen gegarandeerd rendement of uitkering. Dividendrendement gebruikt daadwerkelijk uitgekeerd of verwacht dividend.

Waarom geven websites verschillende P/E-ratio’s?

Ze kunnen een andere koersdatum, winstperiode of EPS-definitie gebruiken. Controleer bijvoorbeeld trailing versus forward en basic versus diluted of adjusted EPS. Bij een buitenlandse notering moeten koers en EPS ook bij dezelfde valuta en dezelfde verhouding tussen het verhandelde effect en de onderliggende aandelen passen.

Bronnen en actualiteit

Broncontrole: 13 oktober 2026. Definitie bij Investor.gov; trailing en forward waardering bij OpenStax; vergelijkingsmethode en beperkingen bij CFA Institute; EPS bij IFRS; aangepaste winst bij de SEC; normalisatie bij NYU Stern. Bronlinks staan bij de onderdelen. Alle bedragen en groeipercentages zijn eigen fictieve voorbeelden. Er zijn geen actuele aandelenkoersen of koopadviezen toegevoegd.

Dit artikel is algemene informatie en geen persoonlijk beleggingsadvies.