Je opent je beleggingsapp en ziet dat duizenden euro’s zijn verdwenen. Het nieuws staat vol rode grafieken. Verkopen om erger te voorkomen, bijkopen of toch niets doen?
Een beurscrash is een snelle, scherpe daling van een brede aandelenmarkt. Er bestaat geen vaste procentuele grens. Vooral de snelheid, onrust en verkoopdruk onderscheiden een crash van een gewone slechte beursweek.
Een goed plan begint daarom niet met het voorspellen van de volgende crash. Het begint met de vraag: kun je een forse daling financieel én mentaal dragen?
Beurscrash, correctie of bearmarkt?
Deze woorden worden vaak door elkaar gebruikt. Een correctie en een bearmarkt beschrijven vooral hoe ver de markt vanaf een eerdere top is gedaald. Bij een crash gaat het vooral om hoe snel en ontwrichtend de daling verloopt.
Een bearmarkt kan maandenlang geleidelijk ontstaan, zonder één dramatische beursdag. Een crash kan juist onderdeel zijn van een langere bearmarkt. De percentages zijn gangbare marktconventies, geen officiële keurmerken. Ze worden meestal gemeten vanaf een recente top in een index.
Ook een beurscrash en een recessie zijn niet hetzelfde. Een crash speelt zich af op de beurs; een recessie gaat over een bredere terugval van de economie. Ze kunnen samengaan, maar dat hoeft niet.
Hoe ontstaat een beurscrash?
De aanleiding verschilt per crisis. Beleggers kunnen schrikken van problemen bij banken, sterk verslechterende winstvooruitzichten of een onverwachte wereldwijde gebeurtenis. Hoge waarderingen en veel schuld kunnen een markt extra kwetsbaar maken.
Daarna kan de daling zichzelf versterken. Beleggers willen verkopen, terwijl kopers alleen tegen lagere prijzen willen instappen. Wie met geleend geld belegt, moet soms geld bijstorten of posities laten verkopen. Die extra verkoopdruk kan de koersen verder omlaag duwen.
Dat is geen verklaring voor iedere daling. Soms is een lagere koers gewoon een rationele reactie op slechtere vooruitzichten. Een bedrijf dat blijvend minder verdient, is ook minder waard.
Twee crashes met een ander verloop
Brede tabel: schuif opzij om alle kolommen te bekijken.
| Gebeurtenis | Wat gebeurde er? | Wat laat dit zien? |
|---|
| Black Monday, 19 oktober 1987 | De Dow Jones verloor 22,6% in één handelsdag | Een crash kan razendsnel verlopen; volgens de Federal Reserve volgde hierop geen Amerikaanse recessie |
| Coronacrash, 19 februari–23 maart 2020 | De S&P 500 daalde 33,9% van top tot bodem | Een groot verlies kan zich ook over meerdere weken opbouwen |
Let op de meetperiode: één handelsdag is niet vergelijkbaar met een volledige daling van top tot bodem. Het gaat hier om koersveranderingen van Amerikaanse indices, zonder herbelegd dividend. Het rendement van een Nederlandse belegger kan daarnaast door wisselkoersen afwijken.
De cijfers zijn gecontroleerd bij Federal Reserve History en S&P Global. Deze voorbeelden vertellen niet hoe diep of hoe lang een volgende crash zal zijn.
Hoeveel moet de beurs stijgen om te herstellen?
Na 30% verlies heb je geen 30% winst nodig, maar ongeveer 42,9% om weer op je beginbedrag uit te komen. Je behaalt het herstel namelijk over een kleiner bedrag.
Bij €10.000 en een daling van 30% houd je €7.000 over. Stijgt dat bedrag vervolgens met 30%, dan heb je €9.100. Er ontbreekt nog €900.
De berekening is: benodigde stijging = verlies / (1 − verlies), met het verlies als decimaal. Bij 30% wordt dat 0,30 / 0,70 = 42,9%.
Dit rekenvoorbeeld laat kosten, belastingen, dividend en nieuwe stortingen buiten beschouwing. Het zegt ook niets over de tijd die herstel kost. Bovendien is terugkeer naar dezelfde nominale waarde nog geen herstel van koopkracht als prijzen ondertussen zijn gestegen.
Wat kun je doen vóór een beurscrash?
De belangrijkste voorbereiding is voorkomen dat je op een ongunstig moment móét verkopen. De AFM benadrukt daarom een voldoende spaarbuffer en een lange beleggingshorizon.
- Houd een aparte buffer aan. Geld voor onverwachte uitgaven hoort niet afhankelijk te zijn van de beurskoers van vandaag.
- Zet geplande uitgaven apart. Geld voor een woning of andere uitgave op korte termijn heeft een ander doel dan vermogen dat je jarenlang kunt laten staan.
- Bekijk je totale verdeling. Spreiding over aandelen, obligaties en spaargeld is een andere keuze dan alleen spreiding binnen aandelen. Ook obligaties hebben risico’s.
- Controleer concentratie. Tien aandelen uit dezelfde sector zijn minder gespreid dan het aantal doet vermoeden. Ook verschillende ETF’s kunnen dezelfde grote posities bevatten.
- Schrijf je regels op. Bepaal wanneer je de verdeling controleert en onder welke omstandigheden je je plan aanpast.
Maak risico concreet in euro’s. Als €20.000 aan aandelen tijdelijk €12.000 waard wordt, kun je dan nog je rekeningen betalen? En zou je het plan kunnen volhouden? Een daling van 40% is hier een stresstest, geen voorspelling of maximaal mogelijk verlies.
Meer over de opbouw van een passend plan lees je bij lange termijn beleggen.
Bij beleggen met geleend geld daalt de waarde van je beleggingen, maar de schuld daalt niet mee. Daardoor komt het verlies harder aan op je eigen geld.
In dit fictieve voorbeeld is €10.000 eigen geld aangevuld met een lening van €10.000. Na een beursdaling van 30% zijn de beleggingen €14.000 waard. Trek de schuld eraf en er resteert €4.000 eigen vermogen: 60% verlies op de eigen inleg, nog vóór rente en kosten.
Bij een marginrekening kan een broker om extra onderpand vragen of posities verkopen. De precieze voorwaarden verschillen per broker en product. Je kunt daardoor gedwongen uitstappen voordat een eventueel herstel begint.
Wat doe je tijdens een beurscrash?
De juiste beslissing hangt af van wat je bezit en waarvoor je het geld nodig hebt. ‘Altijd vasthouden’ is net zo onvolledig als ‘verkoop alles’.
1. Controleer eerst je eigen situatie
Is je inkomen veranderd? Heb je onverwachte uitgaven? Heb je een lening op je beleggingsrekening? Als je buffer of financiële ruimte tekortschiet, is dat belangrijker dan de vraag of de beurs morgen opveert. Extra beleggen met geld dat je nodig hebt vergroot het probleem.
2. Kijk naar wat je daadwerkelijk bezit
Een breed gespreid aandelenfonds is iets anders dan één noodlijdend bedrijf. Bij losse aandelen moet je opnieuw kijken naar schuld, kasstroom, concurrentie en overlevingskansen. Sommige bedrijven herstellen nooit; aandeelhouders kunnen hun hele inleg verliezen.
Ook defensieve aandelen kunnen fors dalen. Een minder conjunctuurgevoelig bedrijf biedt geen garantie voor de koers.
3. Toets de daling aan je beleggingsplan
Zijn je doel, horizon, financiële ruimte en redenen om te beleggen nog hetzelfde? Dan kan het logisch zijn je bestaande aanpak voort te zetten. Een vaste inleg kan voorkomen dat iedere krantenkop tot een nieuwe beslissing leidt. Lees ook hoe periodiek beleggen werkt.
Blijkt je portefeuille veel riskanter dan je kunt dragen, dan is dat wél reden om je aanpak te herzien. ‘Ik heb een lange horizon’ lost een gebrek aan buffer of een veel te grote positie niet op.
4. Handel zorgvuldig als je een order plaatst
Tijdens sterke schommelingen kan de uitvoeringsprijs afwijken van de koers die je zojuist zag. Een limietorder begrenst de prijs waartegen je wilt handelen, maar kan onuitgevoerd blijven.
Een gewone stoploss geeft evenmin een gegarandeerde verkoopprijs. Na activering kan de order tegen een veel lagere koers worden uitgevoerd. Een stoplimiet beperkt de prijs, maar kan juist helemaal niet worden uitgevoerd. Bekijk de uitleg over stoplossorders en de spread.
Is een beurscrash een goed moment om bij te kopen?
Een lagere koers kan aantrekkelijker zijn, maar alleen als de waarde niet even hard of harder is gedaald. Een aandeel dat halveert is niet automatisch goedkoop: misschien zijn de winstvooruitzichten nog veel slechter geworden.
Bijkopen verdient pas overweging als je voldoende buffer hebt, het geld lang kunt missen en de aankoop past binnen je gewenste verdeling. Gebruik je noodgeld niet om een ‘unieke kans’ te grijpen.
Herbalanceren kan een vooraf afgesproken reden zijn om bij te kopen. Stel dat je op 60% aandelen en 40% spaargeld mikt. Met €6.000 aan aandelen en €4.000 spaargeld daalt na een aandelenverlies van 30% de aandelenweging naar ongeveer 51,2%: €4.200 van in totaal €8.200. Teruggaan naar 60% vraagt dan om een andere verdeling. Dit is een rekenvoorbeeld, geen aanbevolen portefeuille; laat je noodbuffer buiten zo’n berekening.
Een vaste inleg voortzetten is bovendien iets anders dan na een daling ineens al je beschikbare geld beleggen. Een crash kan verdergaan nadat jij hebt gekocht.
Kun je de volgende beurscrash voorspellen?
Je kunt kwetsbaarheden herkennen, zoals hoge waarderingen of veel schuld. Daarmee weet je nog niet wanneer de koersen zullen dalen, hoe ver ze dalen of wanneer ze herstellen.
Alles verkopen om later goedkoper terug te kopen vraagt twee beslissingen: wanneer stap je uit én wanneer stap je weer in? Als de markt eerst verder stijgt of onverwacht herstelt, kan wachten duur uitpakken. Daar staat tegenover dat een passende lagere aandelenweging verstandig kan zijn als je minder risico wilt dragen. Dat is een keuze over je financiële situatie, geen voorspelling.
Veelgestelde vragen over een beurscrash
Hoe lang duurt het herstel na een beurscrash?
Dat verschilt per markt en crisis. Maak onderscheid tussen de periode waarin koersen dalen en de tijd tot de oude top terug is. Ook maakt het uit of je naar koersen of rendement inclusief dividend kijkt. Er bestaat geen gegarandeerde hersteltermijn; een individueel aandeel kan blijvend waarde verliezen.
Kun je al je geld verliezen bij een beurscrash?
Bij een individueel aandeel kan dat, bijvoorbeeld bij een faillissement. Een breed fonds spreidt het risico over meerdere bedrijven, maar kan nog steeds veel waarde verliezen. Bij bepaalde beleggingen met geleend geld kunnen verliezen zelfs groter zijn dan je eigen inleg.
Wordt de beurs stilgelegd als de koersen te hard dalen?
Soms. In de VS bestaan marktbrede handelsstops bij dalingen van de S&P 500 van 7%, 13% en 20% ten opzichte van de vorige slotstand. Het niveau en tijdstip bepalen hoe lang de stop duurt. Bij 20% stopt de handel voor de rest van de handelsdag. Zo’n pauze voorkomt geen verdere verliezen en is geen bescherming van je inleg. Andere markten hebben eigen regels.
Zijn ETF’s veilig tijdens een beurscrash?
Een ETF volgt zijn beleggingen. Een aandelen-ETF kan dus hard dalen, ook als hij breed gespreid is. Een sector-ETF of ETF met hefboom heeft weer andere risico’s dan een brede wereld-ETF. Kijk naar wat het fonds bezit en hoe het werkt, niet alleen naar het woord ETF.
Bronnen en controle
Gecontroleerd op 3 oktober 2026. Dit artikel legt beursdalingen en risicobeheer uit; het bevat geen voorspelling of beoordeling van de huidige markt. De herstel-, hefboom- en herbalanceringsvoorbeelden zijn eigen berekeningen.
Dit artikel is algemene informatie en geen persoonlijk beleggingsadvies. Je kunt je inleg verliezen.
